De manometer op je cv-ketel is de enige meter in huis die je zonder enige kennis kunt aflezen en waarmee je direct iets zinnigs kunt zeggen over de gezondheid van je installatie. Toch weten de meeste mensen niet meer dan dat de wijzer in het groene vlak moet staan. Dat groene vlak is breed, en tussen de onderkant en de bovenkant ervan zit het verschil tussen een installatie die goed draait en een installatie die zich elke winter opnieuw laat gelden. Hieronder lees je welke waarde hoort bij welke situatie, waarom de wijzer beweegt, en hoe je erachter komt waar het water blijft.
De juiste waarde in koude toestand
Meet altijd als de installatie koud is, dus voordat de verwarming die dag heeft gedraaid of minstens een paar uur erna. In koude toestand hoort de druk tussen 1,5 en 2 bar te staan. In een doorsnee eengezinswoning met twee bouwlagen is 1,5 bar een prima waarde. Heb je drie verdiepingen of hangt de ketel in de kelder terwijl de bovenste radiator op zolder zit, dan mag je richting 2 bar, want de installatie moet het water die hoogte in duwen.
De vuistregel daarachter is eenvoudig. Tien meter hoogteverschil tussen de ketel en de hoogste radiator komt overeen met ongeveer 1 bar. Daar komt een marge bovenop zodat er op het hoogste punt nog overdruk staat en er geen lucht wordt aangezogen. Zit je onder de 1 bar, dan haalt het water de bovenste radiatoren niet meer goed en gaat de ketel op enig moment uit om de pomp te beschermen.
Waarom de wijzer beweegt tijdens het stoken
Water zet uit als het warmer wordt. In een gesloten cv-installatie kan dat uitgezette water nergens heen, dus stijgt de druk. Een verschil van een halve bar tussen koud en warm is normaal. Je kunt dat zelf zien: lees af voordat de verwarming aangaat, en nog eens nadat de installatie een uur goed doorgestookt heeft. Staat hij dan bijvoorbeeld op 2 bar terwijl hij koud op 1,5 stond, dan werkt alles zoals het hoort.
Is dat verschil veel groter, bijvoorbeeld van 1,5 naar 2,8 bar, dan vangt het expansievat de uitzetting niet meer op. Is er nauwelijks verschil, dan kan dat betekenen dat er te weinig water in de installatie zit of dat de installatie niet echt warm wordt. Dit is de meest onderschatte meting die je zelf kunt doen: twee aflezingen op één dag vertellen meer over je installatie dan één losse waarde.
Te lage druk: wat er dan gebeurt
Bij een te lage druk krijgt de pomp het water niet meer overal naartoe. De bovenste radiatoren blijven dan koud terwijl beneden alles warm wordt, en er komt gemakkelijker lucht in het systeem. Zakt de druk verder, dan schakelt de ketel uit en meldt hij een storing, juist om te voorkomen dat de pomp droogloopt en schade oploopt. Dat is geen defect, dat is het toestel dat zichzelf beschermt. Je herkent het aan een melding die juist op koude ochtenden komt, want dan staat de druk in de installatie het laagst.
De directe oplossing is bijvullen tot 1,5 bar in koude toestand. De echte vraag is waarom de druk zakt. Een gezonde installatie verliest nauwelijks water: als je meer dan één of twee keer per jaar moet bijvullen, verlies je het ergens. Vul in dat geval bij, noteer de datum en de waarde, en lees over een week opnieuw af. Met die twee metingen kun je zeggen hoe snel het gaat, en dat is precies wat een monteur wil weten.
Te hoge druk: het overstortventiel doet zijn werk
Boven de 2,5 bar in koude toestand zit je te hoog. Bij het opwarmen loopt de druk dan zo ver op dat het overstortventiel afblaast. Dat ventiel is een veiligheid, meestal afgesteld op 3 bar, en het laat water weg naar de afvoer zodra die grens wordt bereikt. Je merkt dat vaak niet, behalve dat de druk een dag later juist te laag staat, waarna mensen opnieuw gaan vullen. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die maanden kan duren.
Te hoog gevuld kun je zelf corrigeren. Zet een bakje onder de ontluchter van een radiator, draai hem voorzichtig open en laat water weg tot de manometer rond 1,5 bar staat. Loopt de druk daarna vanzelf weer op zonder dat je hebt bijgevuld, dan is er iets anders aan de hand: meestal een inlaatcombinatie of vulkraan die doorlaat, waardoor er langzaam leidingwater de installatie in sijpelt. Controleer dan of de vulkraan echt helemaal dicht staat en of de vulslang is losgekoppeld, want een slang die aangesloten blijft is de meest voorkomende oorzaak.
Het expansievat, de stille oorzaak
Het expansievat is een gesloten vat met een rubberen membraan erin. Aan de ene kant zit water, aan de andere kant lucht onder druk. Zet het water uit bij opwarmen, dan wijkt het membraan uit en wordt de lucht samengedrukt. Zo blijft de druk in het systeem binnen de perken. De voordruk aan de luchtzijde hoort ongeveer een halve bar lager te liggen dan de koude vuldruk van je installatie, in een doorsnee woning dus rond 1 bar.
Dat vat verliest in de loop van jaren lucht, of het membraan scheurt. Dan is er niets meer dat de uitzetting opvangt en schiet de druk bij elke stookbeurt omhoog tot het overstortventiel afblaast. Het gevolg zie je pas later: telkens te lage druk in koude toestand. De controle is simpel, een monteur meet de voordruk met de installatie drukloos, en het bijvullen of vervangen van het vat hoort bij het standaardwerk. Dit is de meest gemiste oorzaak van structureel drukverlies.
Drukverlies zelf opsporen
Loop de installatie langs op de plekken waar water weg kan. Kijk onder elke radiator naar kalkstrepen of roestsporen op de aansluitingen, ook achter meubels en onder ombouwen. Kijk of de ontluchters droog zijn. Kijk in de kruipruimte of aan het plafond van de garage naar vochtplekken langs leidingen. Kijk tot slot bij de ketel zelf: een klein spoortje kalk op een koppeling is vaak het enige bewijs van een lek dat maandenlang niet zichtbaar is geweest.
Vind je niets en blijft de druk zakken, dan is het expansievat of het overstortventiel de meest waarschijnlijke verdachte. Dat laatste herken je aan een vochtige of kalkerige afvoerbuis bij de ketel. Kom je er niet uit, dan zoeken wij het op: een storingsbezoek kost €89 voor het voorrijden en het eerste half uur, daarna €59 per uur, per kwartier afgerekend. Wil je het combineren met onderhoud, dan kost de beurt €95 en wordt de druk sowieso volledig doorgemeten.
Wat het bij ons kost
| Radiatoren en leidingwerk | Wat erbij zit | Prijs |
|---|---|---|
| Radiatoren ontluchten en installatie bijvullen | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €69 |
| Radiator vervangen, per stuk, exclusief radiator | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €145 |
| Cv-installatie doorspoelen, tot acht radiatoren | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €395 |
| Thermostaat vervangen, bedraad | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €135 |
| Slimme thermostaat plaatsen en instellen | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €189 |
| Inclusief btw en voorrijden binnen de gemeente Emmen. | ||
Inclusief btw en voorrijden binnen de gemeente Emmen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bar moet de waterdruk van een cv-ketel zijn?
In koude toestand tussen 1,5 en 2 bar. Bij twee bouwlagen is 1,5 bar genoeg, bij drie verdiepingen mag het richting 2 bar. Tijdens het stoken loopt de druk ongeveer een halve bar op, en dat hoort zo. Beoordeel de stand dus altijd als de installatie koud is.
Is 1 bar te weinig voor een cv-ketel?
Aan de krappe kant. Bij 1 bar werkt de installatie in een laagbouwwoning meestal nog, maar er is geen marge meer en de bovenste radiatoren worden minder warm. Vul bij tot 1,5 bar en kijk over een week of de druk daar blijft staan.
Waarom loopt mijn druk op tijdens het stoken?
Omdat warm water uitzet en dat in een gesloten systeem nergens heen kan. Een halve bar verschil tussen koud en warm is normaal. Loopt het veel harder op, dan vangt het expansievat de uitzetting niet meer op en blaast het overstortventiel op enig moment af.
Kan een te hoge waterdruk schade geven?
De installatie is beveiligd met een overstortventiel dat rond 3 bar afblaast, dus een acuut probleem is het zelden. Wel loopt er dan telkens water weg, waardoor je steeds opnieuw moet bijvullen en er zuurstofrijk vers water in je installatie komt. Dat versnelt roestvorming en slibvorming.