Aardgasvrij Emmen: wat betekent dat voor je cv-ketel?

Aardgasvrij is een woord waar veel mensen ongerust van worden, vooral als hun ketel net aan vervanging toe is. Moet je nu nog wel in een gastoestel investeren? Het eerlijke antwoord voor de gemeente Emmen is: ja, vrijwel zeker wel, en er is meer tijd dan de berichtgeving suggereert. De gemeente heeft plannen vastgesteld en gebieden aangewezen, maar nergens staat een harde datum waarop jouw straat van het gas af gaat. Hieronder staat wat er wel is besloten, wat de stand van zaken is, en hoe je daar praktisch mee omgaat bij een beslissing over je eigen installatie.

Wat er is besloten

De gemeenteraad van Emmen stelde de Transitievisie Warmte vast in de openbare vergadering van 27 januari 2022. Daarin staat dat alle gebouwen in 2050 van het aardgas af moeten. Het gaat om ongeveer 50.000 woningen en 7.500 andere gebouwen, samen goed voor een warmtevraag van ongeveer 85 miljoen kubieke meter aardgas per jaar. Dat is de omvang van de opgave, en 2050 is de horizon. Hoe die opgave per wijk wordt ingevuld, staat in de visie beschreven als richting en niet als besluit, en dat onderscheid is voor je eigen planning het belangrijkst.

Die visie beschrijft per gebied welke technieken kansrijk lijken. Voor Emmen-centrum en de omliggende buurten met bebouwing uit 1946 tot 1974 wordt gedacht aan een warmtenet op een midden- of hogetemperatuurbron, aan hybride warmtepompen en aan volledig elektrische oplossingen. Voor Parc Sandur, Rietlanden en Delftlanden staan all-electric en een lagetemperatuurnet op warmte uit oppervlaktewater genoemd. Voor de dorpen gaat het om een mix van all-electric en hybride toestellen op groen gas. Let op het woord dat overal terugkomt: kansrijk, niet besloten.

De vijf startgebieden

Als eerste worden wijkuitvoeringsplannen gemaakt voor vijf gebieden: Parc Sandur, Rietlanden, Delftlanden, Emmerhout en het gebied Nieuw-Dordrecht met Oranjedorp. Die keuze is niet gemaakt op basis van technische urgentie maar op basis van betrokkenheid: in Parc Sandur, Rietlanden, Delftlanden en Emmerhout hebben bewoners zelf aangegeven verder te willen verkennen, en in Nieuw-Dordrecht en Oranjedorp is een energiecooperatie actief. De gemeente heeft afgesproken dat er tot 2026 voor deze vijf gebieden uitvoeringsplannen komen, samen met de woningcorporaties die er bezit hebben.

Woon je in een van die vijf gebieden, dan betekent dat dus vooral dat er een plan wordt gemaakt waarbij je mee kunt praten. Het betekent niet dat er een datum is waarop de gaskraan dichtgaat. Er is geen bron waarin staat dat een specifieke Emmense wijk in een specifiek jaar daadwerkelijk van het aardgas af gaat. Woon je in een van de andere wijken of dorpen, dan is er voorlopig helemaal geen wijkplan in de maak en heb je nog meer tijd.

Het warmtenet: plannen, nog geen woningen

Er wordt in Emmen al jaren gewerkt aan een warmtenet op hoge temperatuur restwarmte van het industriepark. De samenwerkingsovereenkomst daarvoor is in februari 2019 getekend, en het beoogde tracé loopt langs de Statenweg richting het businesspark Meerdijk. De eerste aansluitingen worden voorzien bij bedrijven rond dat businesspark ten zuiden van Angelslo, niet bij woningen. Dat is een belangrijk detail: een warmtenet begint bij afnemers die veel warmte tegelijk vragen, en pas daarna komen woonwijken in beeld.

De stand van zaken is nuchter: er is op dit moment geen warmtenet in bedrijf dat woningen in Emmen verwarmt. CBS meet voor de gemeente 0,2 procent woningen met stadsverwarming zonder gasverbruik, en dat cijfer is sinds 2017 niet veranderd. Een investeringsbesluit of een opleverdatum voor het warmtenet is niet gepubliceerd. Ook de woningcorporaties gaan er in hun afspraken vanuit dat er voorlopig geen warmtenet is en richten zich in plaats daarvan op het aardgasvrij-ready maken van woningen.

Wat dit betekent als je ketel nu stuk gaat

Praktisch gezien verandert er voor jou de komende jaren niets. Er is geen verbod op het vervangen van een cv-ketel, er is geen wijk in Emmen met een datum, en het warmtenet verwarmt nog geen woning. Gaat je toestel kapot, dan vervang je het gewoon. Een nieuwe HR-combiketel gaat bij normaal onderhoud vijftien jaar of langer mee, en dat zit ruim binnen de periode waarin er in de meeste wijken nog geen alternatief ligt.

Wat wel verstandig is, is om bij die vervanging vooruit te denken. Kies geen zwaarder toestel dan je nodig hebt, want als je de komende jaren isoleert, daalt je warmtevraag. Zorg dat je installatie geschikt raakt voor een lagere aanvoertemperatuur, want dat is de gemene deler van elk alternatief: warmtenet, warmtepomp en hybride werken allemaal het beste bij lagere temperaturen. Een woning die bij 55 graden warm wordt, is klaar voor vrijwel elke route die later gekozen wordt.

Aardgasvrij-ready: wat dat in de praktijk is

Aardgasvrij-ready betekent dat een woning zo ver is voorbereid dat de overstap later een kwestie is van het toestel wisselen, niet van de hele woning aanpakken. Dat begint bij de schil: dakisolatie, gevelisolatie, vloerisolatie en beter glas. Daarna komt de afgiftekant: radiatoren die groot genoeg zijn voor een lagere temperatuur, of vloerverwarming. Pas als die twee kloppen, is het toestel aan de beurt. In die volgorde is elke stap ook op zichzelf rendabel, want betere isolatie verlaagt je gasrekening ook zolang de ketel gewoon blijft hangen.

De woningcorporaties in Emmen werken volgens dezelfde volgorde. In de meerjarenafspraken staat dat alle corporatiewoningen uiterlijk in 2028 een beter label dan E, F of G moeten hebben, en dat rond 2030 ongeveer twintig procent van het bestaande bezit aardgasvrij moet zijn. Voor een particuliere eigenaar is die volgorde net zo bruikbaar: eerst de schil, dan de afgifte, dan het toestel. Wie het omdraait en eerst een warmtepomp koopt voor een tochtig huis, betaalt twee keer.

Wat je nu al kunt doen

De eerste stap kost niets: kijk hoeveel gas je verbruikt en vergelijk dat met je eigen wijk. Van de wijken in de gemeente zit Delftlanden op 460 kubieke meter en Kern Emmen Zuid op 1.360, met alles daartussenin. Zit je duidelijk boven het gemiddelde van je wijk, dan is er in jouw woning meer te halen dan gemiddeld, en begin je bij de schil. Zit je juist onder dat gemiddelde, dan is de winst eerder in je installatie te vinden dan in een verbouwing.

De tweede stap is de proef met de aanvoertemperatuur. Zet je ketel een week op maximaal 55 graden en kijk of je woning op een koude dag warm wordt. Lukt dat, dan is je woning technisch al een heel eind. Lukt het niet, dan weet je in welke kamers je iets moet doen. De derde stap is het toestel zelf netjes houden, want een ketel die twintig jaar mee moet omdat je de investering in iets anders wilt steken, heeft onderhoud nodig. Dat kost €95 per beurt, of €95 met CO-meting en rapport.

Wat het bij ons kost

Veelgestelde vragen